سوء برداشت پیام رهنورد

۱- شعر: شعر در سرزمین ما فصل فصل تاریخ‌مان را پیوند می‌زند و تکه تکه هویتمان را می‌سازد.

یک بند از یک مسمط، انقلاب مشروطه را به جنبش سبز و صوراسرافیل را به کلمه می‌کشاند. میرزاجهانگیرخان، روشنفکر متجدد ازلی یک قرن پیش را در کنار زهرا رهنورد روشنفکر مسلمان امروزی می‌نشاند. از اعدام روزنامه‌نگار معترض در پایان قرن پیش تا حصر رهبران منتقد در پایان این قرن را جلوی چشمانت ردیف می‌کند. و همه را چه کسی انجام می‌دهد، علی اکبر دهخدا، ادیب و سیاستمداری که دغدغه‌اش حفظ ادبیات این سرزمین بوده‌است.

۲- سیاست: «یادآر ز شمع مرده یادآر» پیامی یا طعنه ای از سوی رهبران محصور به رهروان تعبیر می‌شود. معنایش هم چنین است که شعری که علامه دهخدا یک قرن پیش در رثای روزنامه‌نگار و روشنفکر جنبش مشروطه جهانگیرخان شیرازی سروده‌‌است، امروز زهرا رهنورد مناسب حال خود دیده‌است و او ما فراموشکاران را خطاب قرار می‌دهد که به یادشان باشیم. با این برداشت از گپ تلفنی زهرا رهنورد وضعیت به غایت ناامیدکننده و ورای استیصال است. ِیادآر، شمع و مرده. گویا دومینوی شکست‌های تاریخی از مشروطه تا جنبش ملی صنعت نفت و انقلاب پنجاه و هفت، امروز بر سر ما خراب شده و درحال گذر است. گویا باز رهبران و همراهان نیمه ی راه همدیگر را رها کرده اند. گویا شمعی در بی خبری مرده است.

آیا براستی رهنورد خواسته‌است این پیام را به ما برساند؟ از کسانی که ‌به بخش وسیعی‌ای از جامعه آموختند «امید بذر هویت» است، این پیام بسیار بعید است. همان ها که باورشان بود «ما [مردم] آن صبوری و دانایی را داریم که بدون پرداختن هزینه‌‌های سنگین سرنوشت خود را بهبود ببخشیم» همان ها که «انقلابی» بودند و خودشان را «برای سخت ترین شرایط آماده» کرده بودند. باور دارم اگر رهنورد بخواهد پیامی در شرایط کنونی در آستانه پنجمین سالگرد حصرشان و در نزدیکی انتخاباتی مهم به ما بدهد حتما پیامی راهگشا و امید بخش خواهد بود.

این خوانش از شعر رهنورد بیشتر حدیث نفس ماست. ما هستیم که نیاز به یادآوری داریم. مایی که پیام های اصلی را فراموش کرده ایم و کمتر می بینیم.

عدم خشونت در دوران اصلاحات و پس از جنبش سبز

جنبش سبز و حفاظت از قلب موسوی

در دوره اصلاحات ما کنش های مان را بر اساس میزان خشونت احتمالی حکومت تنظیم میکردیم، یعنی عملی انجام نمیدادیم که پیامد آن خشونت حکومت باشد. عدم خشونت برای ما به معنای بازداری حکومت از خشونت ورزی بود. اما در جنبش سبز، عدم خشونت به معنای عدم خشونت ورزیدن خودمان است.

اگر منطق و گفتار اصلاحات همچنان حاکم بود، موسوی شب بیست و دوخرداد برای احمدی نژاد پیام تبریک می فرستاد. چرا که مسلما کنفرانس رسانه ایِ او حکومت را عصبانی میکرد، که کرد و آنها را به خشونت وا می داشت، که تا حدی واداشت. ولی نتیجه اش پدید آمدن جنبشی تاریخ ساز شد.

اگر منطق و گفتار اصلاحات حاکم بود، موسوی باید با این گفته که حکومت قصد دارد میدان «تیان آن من» برپا کند، از تظاهرات بیست و پنج خرداد جلوگیری میکرد. موسوی با منطق جنبش سبز برخورد کرد، همراه مردم شد، تظاهرات سکوت تاریخی صورت گرفت و میدان تیان آن هم برپا نشد.

اگر منطق و گفتار اصلاحات حاکم بود، موسوی باید در اعدام زندانیان سیاسی کرد سکوت می کرد چرا که تصور آن بود حکومت خشونت و اعدام را به دیگران نیز تسری دهد. موسوی و کروبی سکوت نکردند و حکومت هم نتوانست خشونت را بیش کند و ایران برای همه ایرانیان از شعار به تجربه رسید.

اگر منطق و گفتار اصلاحات به منطق و گفتار جنبش سبز ارتقا پیدا نکرده بود، موسوی و کروبی فراخوان بیست و پنج بهمن نمی دادند و امروز شاید همچنان در فضای رسمی حکومت همچون خاتمی سیر و سلوک داشتند، و جنبش ما نیز شاید به فراموشی سپرده شده بود.

امروز هم منطق عدم خشونت اصلاحات می گوید، در برابر سلامتی موسوی هیچ کنش یا واکنشی نداشته باشیم تا حکومت عصبانی نشود و مراقبت پزشکی موسوی را ناتمام نگذارد. اما منطق جنبش سبز بنظرم می گوید باید حساسیت نسبت به سلامت یکی از رهبران جنبش سبز را بیش از پیش نمایان کرد تا حکومت مراقبت از آنها را بیش از پیش و مناسب تر از پیش برعهده بگیرد.

اصولا منطق جنبش سبز می گوید فرصت مبارزه و اعتراض را نباید به بهانه خشونت ورزی حکومت از دست داد، هرچند عدم خشونت را اصل کنش های خود می داند. گفتار و کنش جنبش سبز بر مشارکت و مقاومت برای به کرنش واداشتن حکومت در برابر خواست ها استوار است.